داستان: مأموریت نجات در قلب دهکدهای جهنمی
داستان رزیدنت ایول ۴، لیان اس. کندی، قهرمان رزیدنت ایول ۲ را دنبال میکند که از یک افسر پلیس تازهکار به یک مأمور مخفی ایالات متحده ارتقا یافته است. مأموریت او: نجات دختر رئیسجمهور، اشلی گراهام، که توسط یک فرقه مرموز در دهکدهای دورافتاده در اسپانیا ربوده شده است. این فرقه که خود را «لوس ایلومینادوس» (Los Illuminados) مینامند، توسط رهبری کاریزماتیک به نام اسموند سدلر (Osmund Saddler) هدایت میشود و اهداف شومتری از یک آدمربایی ساده در سر دارد.
داستان اغلب به عنوان ضعیفترین حلقه رزیدنت ایول ۴ در نظر گرفته میشود، به خصوص توسط طرفداران متعصبی که معتقدند این نقطه جایی است که سری با محیط عجیب و غریب و تأکید بیشتر بر اکشن، از مسیر اصلی خود خارج شد. با این حال، داستان سری رزیدنت ایول همیشه حال و هوای فیلمهای درجه B را داشته است، و این موضوع به شکلی خوب عمل میکند. بنابراین، عناصر اغراقآمیزتر داستان هرگز آزاردهنده نبودند. با این وجود، نمیتوان انکار کرد که داستان قویترین نقطه فروش رزیدنت ایول ۴ نیست، اما تماشای لیان و اشلی که از ابتدا تا انتها بر هیولاهای دیوانهوار فزاینده غلبه میکنند، بسیار سرگرمکننده است.
لیان به محض ورود به دهکده، با روستاییان متخاصمی روبرو میشود که دیگر انسانهای عادی نیستند. آنها به انگلی به نام «لاس پلاگاس» (Las Plagas) آلوده شدهاند که اراده آزاد آنها را سلب کرده و آنها را به موجوداتی هوشمند اما کاملاً کنترلشده تبدیل کرده است. این دشمنان که «گانادوس» (Ganados) نامیده میشوند، برخلاف زامبیهای کلاسیک، میتوانند از سلاح استفاده کنند، با یکدیگر ارتباط برقرار کنند و برای بازیکن تله بگذارند. این تغییر، گیمپلی را از یک ترس بقای کند به یک اکشن هیجانانگیز و تاکتیکی تبدیل کرد.
جلوههای بصری و صوتی: شاهکاری که به خوبی کهنه شده است
از نظر بصری، رزیدنت ایول ۴ برای اثری که ۲۰ سال پیش برای گیمکیوب ساخته شده، به طرز شگفتانگیزی خوب کهنه شده است. شخصیتها به طور غافلگیرکنندهای پر از جزئیات و حالت هستند، محیطها به درستی وهمآور و ناراحتکننده طراحی شدهاند و هیولاها اغلب به بهترین شکل ممکن،恶心آور و منزجرکننده هستند. از طراحی گانادوهای عادی با چشمهای درخشانشان گرفته تا موجودات غولپیکری مانند «ال جیگانته» (El Gigante) و بازتولیدهای ترسناک «ریجنریتورها» (Regenerators)، هر دشمن به گونهای طراحی شده که در ذهن بازیکن باقی بماند.
بیشتر سلاحها و آپگریدهای بازی از تاجر مرموز تهیه میشود.
طراحی صدا نیز به هیچ وجه ضعیف نیست. ترکیبی از موسیقی اتمسفریک که هر رویارویی را تشدید میکند، جلوههای صوتی کوبندهای که به سلاحها حس قدرت میبخشد و هیولاها را ترسناکتر میکند، و صداپیشگی جذاب که با لحن کمپ و فیلم درجه B داستان هماهنگ است. دیالوگهای به یاد ماندنی مانند «What’re ya buyin’?» از تاجر مرموز، به بخشی از فرهنگ عامه بازیهای ویدیویی تبدیل شدهاند. شاید رزیدنت ایول ۴ بهترین جلوههای بصری و صوتی تمام دوران را نداشته باشد، اما آنچه توانست در محدودیتهای سختافزاری زمان خود به دست آورد، بسیار تأثیرگذار است.
گیمپلی: انقلابی در دیدگاه سوم شخص
هرچقدر هم که از داستان و جلوههای بصری بازی لذت برده باشیم، جایگاه رزیدنت ایول ۴ به عنوان یکی از بزرگترین بازیهای تمام دوران، از گیمپلی نوآورانه آن نشأت میگیرد. رزیدنت ایول ۴ اولین بازی در این سری بود که زاویه دید سوم شخص روی شانه را اتخاذ کرد و ابعاد جدیدی برای کاوش و مبارزه باز کرد که با دوربینهای ثابت بازیهای قبلی ممکن نبود. مبارزات به قدری تأثیرگذار بود که شاید توضیح دادن تفاوتهای آن با شوترهای سوم شخصی که از آن الگوبرداری کردند، آسانتر باشد.
برای استفاده از سلاحها، لیان باید ثابت بایستد و هر شلیک را با دقت هدفگیری کند؛ در اینجا خبری از شلیک از روی لگن یا حرکت در حین نشانهگیری نیست. این محدودیتها در واقع به نفع بازی عمل میکنند، زیرا جدایی بین حرکت و حمله، تنشی را ایجاد میکند که در یک بازی ترسناک به خوبی کار میکند. شما مجبورید قبل از هر شلیک، موقعیت خود را ارزیابی کنید و این باعث میشود هر رویارویی حس یک پازل تاکتیکی را داشته باشد.
این به این معنا نیست که لیان ترفندهایی در آستین ندارد. هدفگیری دقیق به بازیکن اجازه میدهد تا به بخشهای خاصی از بدن دشمنان شلیک کند؛ مثلاً شلیک به پاها برای کند کردن آنها یا به سر برای آسیب بیشتر. علاوه بر این، اگر دشمنی با یک شلیک به سر گیج شود، لیان میتواند با یک ضربه چرخشی (roundhouse kick) او را به زمین بیندازد. این مانور، علاوه بر اینکه بسیار جذاب به نظر میرسد، زمان کافی را برای بازیکن فراهم میکند تا آسیب بیشتری وارد کند، موقعیت خود را تغییر دهد، سلاح خود را پر کند یا با دشمنان دیگر مقابله نماید. این سیستم مبارزه، ترکیبی بینقص از اکشن، استراتژی و وحشت بود که تا آن زمان بیسابقه بود.
مکانیکهایی که تنش را دوچندان میکنند
اگر رزیدنت ایول ۴ کمی بیش از حد اکشنمحور به نظر میرسد، نگران نباشید، زیرا هنوز مکانیکهایی وجود دارند که تنش را افزایش میدهند. سیستم مدیریت موجودی محدود از بازیهای قبلی، با قویتر شدن، بازگشته است. تمام آیتمها به صورت فیزیکی در یک کیف قرار میگیرند که میتوان آن را در هر زمانی مرتب کرد. بازیکنان فضای کافی برای حمل هر چیزی که پیدا میکنند نخواهند داشت و اگر سلاحهای بزرگ زیادی را حمل کنند، فضای بسیار کمتری برای مهمات و آیتمهای شفابخش خواهند داشت. اما صرف کمی وقت برای مرتب کردن کیف ممکن است به جا دادن چند آیتم اضافی که در غیر این صورت نمیتوانستند بردارند، کمک کند. این سیستم که به «تتریس موجودی» معروف شد، خود به یک مینیگیم جذاب و استراتژیک در دل بازی تبدیل شده بود.
همراهی با اشلی: محافظت از یک هدف آسیبپذیر
قهرمانان واقعی به اندازهای قوی هستند که مهربان باشند.
هنگامی که لیان موفق به پیدا کردن اشلی میشود، دینامیک گیمپلی به طرز چشمگیری تغییر میکند، زیرا بازیکن باید او را از دست دشمنانی که سعی در ربودن او دارند، محافظت کند. به اشلی میتوان دستورات سادهای مانند «بمان»، «دنبال کن»، «پنهان شو» یا تعامل با اشیاء برای حل پازلها را داد. اما او هنوز یک زن جوان و ضعیف بدون هیچ آموزش رزمی است، بنابراین کارایی او در بیشتر موقعیتها بسیار محدود است. اسکورت اشلی برای بسیاری از بازیکنان، منفورترین بخش رزیدنت ایول ۴ است، اما برای بسیاری دیگر، یکی از بهترین بخشهای بازی محسوب میشود.
نیاز به محافظت از یک همراه آسیبپذیر، درست زمانی که فکر میکنید تمام این ماجرای تیراندازی به هیولاها را فهمیدهاید، تنش را به طرز شگفتانگیزی افزایش میدهد و داستان و گیمپلی را به شیوهای معنادار با هم ترکیب میکند. بنابراین، برای هر کسی که مدام از اینکه سفر قدرتمندانه گان-فوی او با فریادهای «لیان! کمک!» اشلی قطع میشود، شکایت میکند، بهتر است روح واقعی مأموریت لیان را درک کرده و محافظت از اشلی را به اولویت اول خود تبدیل کند تا هرگز در وهله اول در آن موقعیت قرار نگیرد. این مکانیک، شما را از یک شکارچی صرف به یک محافظ تبدیل میکند و بار احساسی هر درگیری را دوچندان مینماید.
رویدادهای فوری (Quick Time Events): جادو یا مزاحمت؟
جنبه دیگری از رزیدنت ایول ۴ که مردم دوست دارند از آن شکایت کنند، رویدادهای فوری یا QTEها است. در طول کاتسینهای داستانی بازی، زمانی که لیان غافلگیر میشود یا در تلهای میافتد، بازی یک دکمه تصادفی را روی صفحه نمایش میدهد که برای جلوگیری از کشته شدن فوری باید آن را فشار دهید. این مکانیک میتواند واقعاً آزاردهنده و در چند مورد کاملاً ناعادلانه باشد، اما نمیتوان با همان شدتی که دیگران از آن متنفرند، از آن متنفر بود. رزیدنت ایول ۴ یک بازی ترسناک است و از بین بردن حس امنیت معمول بازیکن هنگام مواجهه با یک رویداد داستانی، دقیقاً همان نوع جادوی بازیسازی است که مضامین این ژانر را تقویت میکند. اگر در یک بازی ترسناک دائماً احساس امنیت کنید، آیا واقعاً یک بازی ترسناک است؟ QTEها، هرچند گاهی ناعادلانه، بازیکن را همیشه هوشیار و در لبه صندلی خود نگه میداشتند.
هیولاها، فرقه و مضامین پنهان
عنصر نهایی گیمپلی که باید به آن پرداخت، هیولاهای بازی هستند. رزیدنت ایول ۴ زامبیهای معمولی که در بازیهای قبلی این سری دیده میشدند را ندارد. رایجترین نوع دشمن، گانادوس هستند؛ روستاییانی که به انگل لاس پلاگاس آلوده شدهاند، به اندازهای باهوش هستند که از سلاح استفاده کنند و از دستورات اطاعت نمایند، اما اراده آزادشان کاملاً توسط اسموند سدلر، رهبر فرقه لوس ایلومینادوس، غصب شده است. از دیدگاه گیمپلی، گانادوسها عالی هستند زیرا توانایی آنها در استفاده از سلاح، امکان برخوردهای رزمی متنوعتری را فراهم میکند، اما از نظر موضوعی، تم فرقهای آنها خواص ذهن کندویی مانند لاس پلاگاس را به خوبی تکمیل میکند.
اسقف سدلر را صدا زد. او از شما میخواهد که از ملکش خارج شوید.
رضایت از آنتاگونیستهای رزیدنت ایول ۴ ممکن است برای بسیاری از خوانندگان غافلگیرکننده باشد. احساس عمومی این است که سدلر و مجریانش شخصیتهای شرور تکبعدی هستند، و این موضوع قابل قبول است، حتی اگر لزوماً چیز بدی برای یک بازی رزیدنت ایول نباشد. اما مهمتر از آن، ظواهر مذهبی آنها این تصور را ایجاد میکند که در دام کلیشه płytki و تکراری «مذهب بد است» میافتند. خوشبختانه، بازی کار خوبی در ارائه لوس ایلومینادوس به عنوان یک فرقه شیطانی بدون محکوم کردن گسترده دیگر ادیان انجام میدهد. در هیچ موردی به یاد نمیآید که لیان یا متحدانش در واکنش به فرقهگرایان، تعمیم گستردهای در راستای «آدمهای مذهبی معمولی» انجام دهند. همچنین در پایان بازی کاملاً مشخص میشود که سدلر از این فرقه به عنوان پوششی برای ایجاد یک ارتش بیوتروریستی خصوصی، همراه با قلعه جزیرهای و آزمایشگاه علمی زیرزمینی خود، استفاده میکند.
استفاده سنگین این فرقه از زیباییشناسی کاتولیک نیز آزاردهنده نبود، زیرا کمتر شبیه به حملهای به کاتولیسیسم و بیشتر شبیه به یک بسط طبیعی از محیط بازی بود. اسپانیا از نظر تاریخی یک کشور کاملاً کاتولیک بوده است، بنابراین هر فرقهای که به دنبال ریشه دواندن در آنجا باشد، احتمالاً باید به آن تاریخ تکیه کند تا برای مردم محلی قابل قبولتر باشد. اگر بازی مثلاً در ژاپن اتفاق میافتاد، فرقه احتمالاً به جای کاتولیسیسم به شینتو گرایش پیدا میکرد و داستان تغییر چندانی نمیکرد، زیرا سدلر هرگز از الهیات دین مردم محلی برای توجیه اقدامات خود استفاده نمیکند.
محتوای اضافی: گسترش دنیای RE4
خارج از کمپین اصلی، رزیدنت ایول ۴ چندین حالت اضافی برای بازیکنانی دارد که به دنبال محتوای بیشتر هستند. Separate Ways یک کمپین کوتاه است که نقش ایدا وانگ در داستان را با اجازه دادن به بازیکن برای تجربه لحظات کلیدی روایت از دیدگاه او، گسترش میدهد. ایدا زرادخانهای از سلاحهای ویژه دارد که در کمپین لیان موجود نیست و راهحلهای پازلها نیز متفاوت خواهد بود. ترکیب این موارد با محتوای داستانی اضافی، Separate Ways را به یک بخش ضروری برای تجربه تبدیل میکند.
The Mercenaries یک حالت آرکید است که در آن به بازیکن مجموعه محدودی از سلاحها و آیتمها داده میشود تا هیولاها را بکشد و تا قبل از تمام شدن زمان، بیشترین امتیاز ممکن را کسب کند. این یک حالت عالی برای زمانی است که فقط میخواهید از مکانیکهای مبارزه لذت ببرید، به علاوه میتوانید با کسب امتیازات بالا، شخصیتهای جدیدی را برای استفاده باز کنید. در نهایت، Assignment Ada، یک نسخه اولیه از Separate Ways از نسخه اصلی گیمکیوب رزیدنت ایول ۴ وجود دارد که واقعاً فقط برای حس تازگی و کنجکاوی ارزش بازی کردن را دارد.
حکم نهایی: انقلابی که هرگز فراموش نمیشود
چه چیزی میتوان درباره رزیدنت ایول ۴ گفت که میلیونها بار قبل گفته نشده باشد؟ داستان سرگرمکننده است، ارائه اتمسفریک آن به خوبی کهنه شده، گیمپلی آن اکشن را متحول کرد در حالی که مقدار زیادی از وحشت را حفظ نمود، و بینهایت قابل تکرار است. از بین تمام بازیهای رزیدنت ایول که تا به امروز بازی شده، رزیدنت ایول ۴ به راحتی بهترین در این مجموعه است. تا جایی میتوان پیش رفت که بگوییم این بازی جایگاه Garou: Mark of the Wolves را به عنوان بازی ویدیویی مورد علاقه تمام دوران گرفته است. تا زمانی که وحشت برای شما مانعی نباشد، به شدت توصیه میشود که رزیدنت ایول ۴ را بازی کنید و به بازیای که استاندارد اکشن سوم شخص را تا به امروز تعیین کرده است، ادای احترام نمایید.
سوالات متداول
آیا نسخه کلاسیک Resident Evil 4 هنوز هم ارزش بازی کردن را دارد؟
بله، قطعاً. با وجود اینکه ریمیک سال ۲۰۲۳ یک بازسازی فوقالعاده است، نسخه اصلی به دلیل گیمپلی انقلابی، اتمسفر منحصر به فرد و لحن کمپ و جذابش، همچنان یک تجربه ضروری برای هر طرفدار بازیهای ویدیویی محسوب میشود.
مهمترین تأثیر Resident Evil 4 بر صنعت بازی چه بود؟
بزرگترین تأثیر آن، محبوب کردن و استانداردسازی زاویه دید سوم شخص روی شانه (over-the-shoulder) بود. این دیدگاه، همراه با مکانیکهای هدفگیری دقیق و مبارزات تاکتیکی، الهامبخش تعداد بیشماری از بازیهای اکشن سوم شخص پس از خود، از جمله سری Gears of War و Dead Space، شد.
آیا برای فهمیدن داستان RE4 باید بازیهای قبلی را بازی کرده باشم؟
خیر. اگرچه داستان به وقایع رزیدنت ایول ۲ و شخصیت لیان اشاره میکند، اما به طور کامل یک داستان مستقل است و میتوان بدون هیچ دانش قبلی از آن لذت برد. با این حال، آشنایی با گذشته لیان، عمق بیشتری به شخصیت او میبخشد.
