۱. Bubblegum Crisis

انیمه Bubblegum Crisis، که در قالب یک سری OVA منتشر شد، نگاهی کوتاه اما شگفتانگیز به ژاپنی دارد که توسط ایالات متحده برای حفظ صلح ضمیمه شده است. داستان در جامعهای جریان دارد که توسط شرکت «جِنوم» (Genom) و «بومر»هایش اندرویدهایی که برای اهداف شوم استفاده میشوند تهدید میشود. این تهدید، وجود پلیس A.D. و تشکیل گروهی به نام «شوالیههای سیبر» (Knight Sabers) را ضروری میسازد.
این انیمه محصول سال ۱۹۸۷ است، زمانی که سایبرپانک هنوز ژانری نوپا بود. انیمیشن قدرتمند آن، به خصوص در اپیزودهای ۵ تا ۸، همچنان پس از سالها جذابیت خود را حفظ کرده است. موسیقی متن جذاب آن برای جذب طرفداران Macross و شخصیتهای اصلی دوستداشتنی، همگی به ماندگاری این اثر کمک کردهاند.
۲. Ergo Proxy

انیمه Ergo Proxy که اغلب در میان بهترین آثار استودیوی ناکام Manglobe قرار میگیرد، در سالی مملو از آثار تحسینشده و تاریک عرضه شد. این انیمه در کنار غولهایی مانند Death Note و Black Lagoon، یک اثر اورجینال بود که از بینندگانش صبر و حوصله میخواست تا پیام فلسفی عمیق آن را درک کنند. داستان بر روی شخصیت «ریل مایر» (Re-L Mayer) تمرکز دارد که در حال تحقیق روی یک سری قتل برای «اداره اطلاعات» است.
با این حال، همانطور که او حقیقت را کشف میکند، درگیر توطئهای بزرگ در زیر سطح جامعه میشود؛ سنتی که در آثاری چون بازی Deus Ex نیز یافت میشود. با رونمایی از «پراکسیها»، شبهانسانها و یک پایانبندی غافلگیرکننده، Ergo Proxy به یک اثر کلاسیک و واجب برای تماشا تبدیل شده است.
۳. Texhnolyze

برای طرفداران داستانهای پیچیده و ذهنآشوبکن چیاکی جی. کوناکا، انیمه Texhnolyze یک تجربه بینظیر است. کوناکا، که برای ساخت فصلهای روانشناختی فرنچایز Digimon نیز شهرت دارد، برخی از ناراحتکنندهترین و بهیادماندنیترین انیمههای تاریخ را خلق کرده است. تماشای این انیمه به افرادی با روحیه حساس توصیه نمیشود، اما در دنیای سایبرپانک، نباید انتظار پایان خوش داشت.
داستان در شهر «لوکس» (Lux) روایت میشود، جایی که دنیا در حال فروپاشی است. ما «ایچیسه» (Ichise)، یک مبارز خیابانی با گذشتهای تلخ را دنبال میکنیم که در میانه نبرد بین جناحهای متخاصم با آرمانهایی درباره تکامل انسان و تهدید انقراض قرار میگیرد.
۴. Ghost in the Shell

فرنچایز Ghost in the Shell که با مانگای ماسامونه شیرو در مجله Young Magazine آغاز شد، امروز به پدیدهای بسیار بزرگتر و باورنکردنیتر تبدیل شده است. فیلم سینمایی نمادین آن در سال ۱۹۹۵ چنان شاهکار سایبرپانکی است که در کنار اقتباسهای ادبی بزرگی چون Solaris و 2001: A Space Odyssey قرار میگیرد.
برخلاف بسیاری از انیمههای سایبرپانک دیگر که بعدها مورد ارزیابی مجدد قرار گرفتند، Ghost in the Shell از همان ابتدا یک موفقیت انتقادی بود و راه را برای آثار موفق دیگر هموار کرد.
سفر «موتوکو کوساناگی» برای شکار یک تروریست، او را به سوی کشف داستانی بسیار پیچیدهتر و انسانیتر درباره «ارباب عروسکها» (Puppet Master) و معنای وجود در عصر دیجیتال سوق میدهد.
۵. Cyberpunk: Edgerunners

هرچند Cyberpunk: Edgerunners یکی دیگر از آثار بصری پر زرق و برق استودیو Trigger است، اما کیفیت آن بسیار فراتر از منبع اقتباسش، یعنی بازی ویدیویی Cyberpunk 2077، ظاهر شد. برداشت جسورانه و استایلیش این انیمه از «نایت سیتی» (Night City) نفسی تازه در کالبد بازی دمید و آن را احیا کرد. داستان «دیوید مارتینز» را دنبال میکند که آرزو دارد روزی در شرکت بیرحم «آراساکا» (Arasaka) به یک مدیر اجرایی تبدیل شود.
اما یک تراژدی وحشتناک او را بیخانمان و مستاصل میکند. در این مسیر، دیوید با «لوسی» آشنا میشود که او را به زندگیای تاریکتر اما بسیار کمتر تنها میکشاند. این انیمه به درستی یکی از بهترین آثار اورجینال نتفلیکس تا به امروز شناخته میشود.
۶. Psycho-Pass

برخلاف تقریباً تمام انیمههای بزرگ سایبرپانک، Psycho-Pass به عنوان یک سری اورجینال، داستانی طولانی و پرجزئیات را روایت میکند. با دو فصل سریال، چهار فیلم سینمایی، و انیمیشن استثنایی استودیو Production I.G، این اثر تحت کارگردانی نائویوشی شیوتانی و کاتسویوکی موتوهیرو به اوج رسید.
داستان در مورد «اداره تحقیقات جنایی وزارت رفاه» است و ما بازرس «آکانه سونموری» را به عنوان شخصیت اصلی دنبال میکنیم. او بر «اجراکنندگان» (Enforcers) نظارت میکند؛ مجرمان بالقوهای که بر اساس «ضریب جنایت» (Crime Coefficient) خود شناسایی شدهاند. اما همانطور که آکانه به زودی میآموزد، این سیستم این سوال اساسی را مطرح میکند: آیا آزادی ارزش معامله با نظم را دارد؟
۷. Serial Experiments Lain

مشهورترین اثر چیاکی جی. کوناکا، یعنی Serial Experiments Lain، عملاً مترادف با بهترین انیمههای سایبرپانک است. این محصول برجسته استودیو Triangle Staff، نگاهی وهمآور و آیندهنگرانه به آیندهای معتاد به فناوری، تأثیر آن بر هویت انسانی و درک انسان از واقعیت دارد. این انیمه اثباتی است بر اینکه یک اثر میتواند بدون انیمیشن سنتی روان نیز عالی باشد.
داستان، دختری به نام «لین ایواکورا» را دنبال میکند که به دنبال صدای همکلاسی ظاهراً مردهاش وارد شبکهای به نام “Wired” میشود، جایی که گفته میشود «خدا» را میتوان یافت. در حالی که نیروهای دیگر سعی در فروپاشی مرز بین دنیای واقعی و دیجیتال دارند، لین باید با نقش خود در این وقایع روبرو شود.
۸. Akira

درست مانند Ghost in the Shell، انیمه سینمایی Akira به عنوان یکی از بهترین فیلمهای انیمهای تاریخ شناخته میشود و به خاطر تأثیرگذاری عمیقش بر جریان اصلی سینما مورد تحسین قرار گرفته است. سُر خوردن نمادین موتور در این انیمه به یکی از کلیشههای ثابت سینمای اکشن تبدیل شده و انیمیشن خیرهکننده و موسیقی متن قدرتمند آن، تجربهای فراموشنشدنی خلق کرده است.
اگرچه Akira تنها بخش کوچکی از مانگای خود را اقتباس میکند، داستانش بسیار تاثیرگذار است. در نئو-توکیو، پس از یک انفجار فاجعهبار، موتورسوار جوان «شوتارو کاندا» درگیر رویدادی میشود که دوستش «تتسوئو شیما» با یک «اسپر» (فردی با قدرتهای ذهنی) روبرو میشود. پس از آن، تتسوئو قدرتهای روانی غیرقابل کنترلی به دست میآورد و هرجومرجی تماشایی را به راه میاندازد.
حرف آخر: تجربهای کوتاه اما عمیق
بیشتر انیمههای سایبرپانک تمایل دارند به عنوان آثاری کوتاهتر و محدودتر شکوفا شوند. دلیل این امر آن است که هدف اصلی آنها انتقال یک پیام عمیق و ارائه یک تجربه بصری معنادار است که فراتر از ساختن هیجان صرف باشد. همین ویژگی باعث میشود تا پیشنهاد دادن شاهکارهایی مانند Akira یا سریالهای طولانیتری چون Psycho-Pass به کسانی که به دنبال یک تجربه فکری و سینمایی خاص هستند، آسانتر باشد.
سوالات متداول
ژانر سایبرپانک دقیقاً چیست؟
سایبرپانک یک زیرژانر از علمی-تخیلی است که بر آیندهای دیستوپیایی (پادآرمانشهری) تمرکز دارد. ویژگیهای اصلی آن شامل فناوری پیشرفته در کنار فروپاشی اجتماعی، سلطه شرکتهای بزرگ، هوش مصنوعی، سایبورگها و کاوش در مفاهیم هویت و انسانیت است.
کدام انیمه برای شروع سفر به دنیای سایبرپانک بهتر است؟
اگر به دنبال یک تجربه سینمایی کلاسیک و پر از اکشن هستید، Akira یا Ghost in the Shell (1995) بهترین گزینهها هستند. اگر به یک داستان مدرن با استایل بصری خیرهکننده علاقه دارید، Cyberpunk: Edgerunners نقطه شروع فوقالعادهای است.
آیا این انیمهها برای همه سنین مناسب هستند؟
خیر. اکثر انیمههای این لیست به دلیل خشونت گرافیکی، مضامین بزرگسالانه و پیچیدگیهای فلسفی برای مخاطبان بزرگسال (معمولاً +۱۷ سال) مناسب هستند. توصیه میشود قبل از تماشا، درجهبندی سنی هر اثر را بررسی کنید.